Bạn thường nghe đến các thuật ngữ kính cận, kính viễn và kính loạn nhưng chưa thực sự hiểu chúng khác nhau như thế nào?

Thực tế, đây là ba dạng kính dùng để điều chỉnh các tật khúc xạ khác nhau. Mỗi loại có đặc điểm về nguyên nhân, biểu hiện thị lực và cách thiết kế tròng kính riêng. Việc hiểu đúng sẽ giúp bạn dễ dàng đọc đơn kính, lựa chọn tròng kính và chủ động hơn khi đi đo mắt hoặc cắt kính.

Phân biệt đúng kính cận, kính viễn và kính loạn giúp bạn:

• Hiểu rõ tình trạng khúc xạ của mắt.
• Nhận biết loại kính mình đang sử dụng.
• Hiểu các thông số trên đơn kính.
• Hạn chế tình trạng đeo kính không phù hợp gây mỏi mắt, đau đầu hoặc nhìn không rõ.
• Lựa chọn tròng kính phù hợp hơn với nhu cầu sử dụng.

Trong bài viết này, Kính Mắt Boon Pham sẽ giúp bạn phân biệt kính cận, kính viễn và kính loạn theo cách đơn giản, dễ hiểu.

Kính cận, kính viễn và kính loạn khác nhau như thế nào?

Điểm khác biệt cơ bản nằm ở cách ánh sáng hội tụ trong mắt và loại tật khúc xạ mà kính cần điều chỉnh.

Loại kính	Dành cho	Đặc điểm thường gặp
Kính cận	Người bị cận thị	Nhìn xa mờ, nhìn gần thường rõ hơn
Kính viễn	Người bị viễn thị	Có thể khó nhìn gần và phải điều tiết nhiều
Kính loạn	Người bị loạn thị	Hình ảnh có thể nhòe, méo hoặc chồng bóng ở nhiều khoảng cách

Tuy nhiên, chỉ dựa vào cảm giác nhìn mờ là không thể xác định chính xác bạn bị cận, viễn hay loạn.

Để xác định tật khúc xạ, cần thực hiện đo mắt và kiểm tra thị lực bằng các phương pháp phù hợp.

1. Kính cận là gì?

Kính cận là loại kính được sử dụng để điều chỉnh cận thị (Myopia).

Ở người cận thị, khi mắt không điều tiết, tia sáng từ vật ở xa có xu hướng hội tụ trước võng mạc thay vì đúng trên võng mạc. Vì vậy, người bị cận thường gặp khó khăn khi nhìn các vật ở xa.

Dấu hiệu thường gặp của cận thị

Một số biểu hiện có thể gặp:

• Nhìn bảng hoặc biển báo ở xa không rõ.
• Khó nhận diện khuôn mặt từ xa.
• Thường xuyên nheo mắt để nhìn rõ.
• Phải đưa vật ở xa lại gần hơn.
• Nhìn gần thường dễ dàng hơn nhìn xa.
• Có thể mỏi mắt hoặc đau đầu khi cố nhìn xa.

Kính cận hoạt động như thế nào?

Kính cận thường sử dụng tròng kính phân kỳ (thấu kính lõm).

Tròng kính này giúp điều chỉnh đường đi của ánh sáng để hình ảnh được hội tụ đúng vị trí trên võng mạc, từ đó cải thiện khả năng nhìn xa.

Trên đơn kính, độ cận thường được thể hiện bằng thông số SPH mang giá trị âm (-).

Ví dụ:

SPH -2.00

có nghĩa là người đeo cần tròng cầu có công suất -2.00 diop cho mắt tương ứng.

2. Kính viễn là gì?

Kính viễn được sử dụng để điều chỉnh viễn thị (Hyperopia).

Ở người viễn thị, khi mắt không điều tiết, tia sáng có xu hướng hội tụ phía sau võng mạc. Vì vậy, mắt phải sử dụng khả năng điều tiết nhiều hơn để đưa hình ảnh về đúng võng mạc.

Dấu hiệu thường gặp của viễn thị

Viễn thị có thể biểu hiện khác nhau tùy độ tuổi và mức độ viễn.

Một số dấu hiệu thường gặp:

• Khó nhìn rõ khi làm việc ở khoảng cách gần.
• Đọc sách nhanh mỏi mắt.
• Dễ đau đầu khi tập trung nhìn gần.
• Cảm giác căng tức hoặc mỏi mắt sau thời gian đọc sách.
• Trẻ em có thể gặp khó khăn khi đọc hoặc học tập ở khoảng cách gần.

Ở một số người trẻ, khả năng điều tiết tốt có thể giúp bù trừ một phần viễn thị, vì vậy không phải ai bị viễn cũng đều cảm thấy nhìn mờ rõ rệt.

Kính viễn hoạt động như thế nào?

Kính viễn thường sử dụng tròng kính hội tụ (thấu kính lồi).

Tròng kính giúp đưa điểm hội tụ của ánh sáng về đúng võng mạc, từ đó hỗ trợ mắt nhìn rõ hơn và giảm nhu cầu điều tiết.

Trên đơn kính, độ viễn thường được thể hiện bằng thông số SPH mang giá trị dương (+).

Ví dụ:

SPH +1.50

có nghĩa là tròng cầu có công suất +1.50 diop cho mắt tương ứng.

3. Kính loạn là gì?

Kính loạn là cách gọi phổ biến của kính dùng để điều chỉnh loạn thị (Astigmatism).

Loạn thị xảy ra khi bề mặt giác mạc hoặc hệ thống quang học của mắt có độ cong không đều theo các hướng khác nhau. Khi đó, ánh sáng không hội tụ thành một điểm duy nhất trên võng mạc.

Kết quả là hình ảnh có thể bị nhòe, méo hoặc chồng bóng.

Dấu hiệu thường gặp của loạn thị

Người bị loạn thị có thể gặp:

• Nhìn chữ bị nhòe.
• Hình ảnh có cảm giác méo.
• Chữ hoặc vật thể có thể xuất hiện bóng.
• Khó nhìn rõ ở cả khoảng cách gần và xa.
• Dễ mỏi mắt khi đọc sách hoặc sử dụng máy tính.
• Có thể đau đầu sau khi tập trung thị giác trong thời gian dài.

Mức độ biểu hiện phụ thuộc vào độ loạn, trục loạn và tình trạng khúc xạ đi kèm.

Kính loạn hoạt động như thế nào?

Tròng kính điều chỉnh loạn thị thường có thành phần Cylinder (CYL) và Axis (AXIS).

• CYL: thể hiện công suất loạn thị.
• AXIS: thể hiện trục của thành phần loạn, thường được ghi từ 0° đến 180°.

Ví dụ:

SPH -1.00 / CYL -0.75 / AXIS 180°

Trong trường hợp này, người đeo vừa có thành phần cận thị vừa có loạn thị.

Kính cận, kính viễn và kính loạn khác nhau ở đâu?

Có thể hiểu đơn giản như sau:

Kính cận

• Điều chỉnh cận thị.
• Thường dùng tròng phân kỳ.
• Thường có độ SPH âm (-).
• Chủ yếu giúp cải thiện khả năng nhìn xa.

Kính viễn

• Điều chỉnh viễn thị.
• Thường dùng tròng hội tụ.
• Thường có độ SPH dương (+).
• Hỗ trợ giảm nhu cầu điều tiết và cải thiện khả năng nhìn rõ.

Kính loạn

• Điều chỉnh loạn thị.
• Sử dụng thành phần trụ CYL và trục AXIS.
• Có thể đi kèm cận thị hoặc viễn thị.
• Giúp hình ảnh rõ và ít méo/chồng bóng hơn.

Có thể vừa cận vừa loạn không?

Có.

Đây là trường hợp khá phổ biến.

Một người có thể đồng thời bị:

• Cận thị + loạn thị.
• Viễn thị + loạn thị.
• Hoặc có các thành phần khúc xạ khác nhau giữa hai mắt.

Ví dụ trên đơn kính có thể xuất hiện:

Mắt phải: SPH -2.00 / CYL -0.75 / AXIS 180°

Điều này cho thấy mắt phải có thành phần cận thị và loạn thị.

Vì vậy, không nên chỉ nhìn vào một con số trên đơn kính để xác định toàn bộ tình trạng khúc xạ.

Cách đọc các thông số trên đơn kính

Khi đo mắt, bạn có thể gặp một số ký hiệu phổ biến như:

SPH là gì?

SPH (Sphere) là công suất cầu của tròng kính.

• Giá trị âm (-): thường liên quan đến điều chỉnh cận thị.
• Giá trị dương (+): thường liên quan đến điều chỉnh viễn thị.

Ví dụ:

SPH -2.50 → thành phần cầu âm 2.50D.

SPH +1.50 → thành phần cầu dương 1.50D.

CYL là gì?

CYL (Cylinder) là công suất trụ dùng để điều chỉnh loạn thị.

Nếu đơn kính có thông số CYL, điều đó cho thấy mắt có thành phần loạn thị cần được điều chỉnh.

Ví dụ:

CYL -0.75

có nghĩa là công suất trụ là -0.75D theo cách ghi trên đơn.

AXIS là gì?

AXIS là trục của thành phần loạn thị.

Thông số này thường được ghi trong khoảng:

0° – 180°

Ví dụ:

AXIS 90°

hoặc

AXIS 180°

Trục AXIS rất quan trọng vì tròng loạn cần được đặt đúng hướng khi lắp vào gọng kính.

Vì sao đeo sai kính có thể gây khó chịu?

Khi kính không phù hợp với nhu cầu khúc xạ hoặc không được lắp đúng, người đeo có thể cảm thấy:

• Nhìn không rõ.
• Mỏi mắt.
• Đau đầu.
• Chóng mặt hoặc khó chịu.
• Hình ảnh bị méo hoặc không tự nhiên.
• Khó thích nghi với kính mới.

Tuy nhiên, cảm giác khó chịu khi mới đổi kính không phải lúc nào cũng có nghĩa là kính sai độ. Một số người cần thời gian để thích nghi với đơn kính mới, đặc biệt khi thay đổi độ hoặc thay đổi thành phần loạn.

Nếu tình trạng khó chịu kéo dài, bạn nên quay lại nơi đo và cắt kính để kiểm tra lại.

Làm thế nào để biết mình bị cận, viễn hay loạn?

Không nên tự xác định chỉ bằng cách thử kính của người khác.

Cách chính xác hơn là thực hiện đo mắt và kiểm tra thị lực.

Quá trình kiểm tra có thể giúp xác định:

• Thị lực hiện tại.
• Độ cầu SPH.
• Độ loạn CYL.
• Trục AXIS.
• Chênh lệch khúc xạ giữa hai mắt.
• Khả năng nhìn rõ với đơn kính phù hợp.

Đặc biệt với trẻ em, người có thị lực thay đổi nhanh hoặc người thường xuyên đau đầu, mỏi mắt, việc kiểm tra thị lực định kỳ càng quan trọng.

Có thể nhìn vào tròng kính để biết kính cận hay viễn không?

Không nên chỉ dựa vào độ dày của tròng kính để xác định.

Tròng kính cận thường có đặc điểm mỏng hơn ở trung tâm và dày hơn ở rìa, trong khi tròng kính viễn thường có xu hướng dày hơn ở trung tâm.

Tuy nhiên, thiết kế tròng, chiết suất, độ kính và kích thước gọng cũng ảnh hưởng đến hình dạng và độ dày của tròng.

Cách chính xác nhất vẫn là kiểm tra đơn kính hoặc thông số khúc xạ.

Kính loạn có phải là kính cận không?

Không hoàn toàn.

Loạn thị và cận thị là hai dạng tật khúc xạ khác nhau.

Tuy nhiên, một người có thể vừa cận vừa loạn, nên kính của họ sẽ có cả thành phần SPH và CYL/AXIS.

Ví dụ:

SPH -2.00 / CYL -1.00 / AXIS 90°

Đây không chỉ là kính cận mà là kính có thành phần cận thị kết hợp loạn thị.

Những điều cần lưu ý khi cắt kính

Để có một chiếc kính phù hợp, bạn nên:

• Đo mắt trước khi cắt kính.
• Không tự sử dụng đơn kính của người khác.
• Kiểm tra từng mắt riêng biệt.
• Kiểm tra cả độ cầu và độ loạn.
• Đảm bảo trục loạn được lắp đúng.
• Chọn gọng phù hợp với khuôn mặt.
• Kiểm tra độ cân chỉnh của kính sau khi lắp.
• Theo dõi khả năng thích nghi sau khi nhận kính.

Một chiếc kính tốt không chỉ cần đúng độ mà còn cần được lắp đặt và cân chỉnh chính xác.

Khi nào nên đi đo mắt?

Bạn nên kiểm tra thị lực khi:

• Nhìn xa hoặc nhìn gần không rõ.
• Thường xuyên nheo mắt.
• Hay đau đầu khi làm việc bằng mắt.
• Mỏi mắt khi sử dụng máy tính.
• Chữ có hiện tượng chồng bóng.
• Kính cũ không còn nhìn rõ.
• Trẻ có dấu hiệu ngồi quá gần màn hình hoặc đưa sách quá sát mắt.

Nếu đang đeo kính mà cảm thấy thị lực thay đổi, bạn cũng nên kiểm tra lại thay vì tự tăng hoặc giảm độ kính.

Câu hỏi thường gặp

Kính cận và kính viễn khác nhau như thế nào?

Kính cận thường sử dụng tròng phân kỳ để điều chỉnh cận thị, trong khi kính viễn thường sử dụng tròng hội tụ để điều chỉnh viễn thị.

Kính loạn có phải lúc nào cũng đi kèm kính cận không?

Không. Loạn thị có thể xuất hiện độc lập hoặc kết hợp với cận thị, viễn thị.

CYL trên đơn kính có nghĩa là gì?

CYL là công suất trụ dùng để điều chỉnh thành phần loạn thị.

AXIS có quan trọng không?

Có. AXIS xác định hướng của thành phần loạn thị và cần được đặt đúng khi lắp tròng kính.

Có thể tự mua kính theo độ cũ không?

Không nên nếu đã lâu chưa kiểm tra mắt hoặc thị lực có thay đổi. Độ kính có thể thay đổi theo thời gian, vì vậy nên kiểm tra lại trước khi cắt kính mới.

Kết luận

Kính cận, kính viễn và kính loạn đều có mục đích điều chỉnh tật khúc xạ nhưng không giống nhau.

• Kính cận: thường sử dụng tròng phân kỳ để điều chỉnh cận thị.
• Kính viễn: thường sử dụng tròng hội tụ để điều chỉnh viễn thị.
• Kính loạn: sử dụng thành phần trụ CYL và trục AXIS để điều chỉnh loạn thị.

Hiểu được sự khác nhau giữa ba loại kính sẽ giúp bạn dễ dàng đọc đơn kính, lựa chọn tròng kính và sử dụng kính đúng cách hơn.

Tuy nhiên, không nên tự xác định độ kính chỉ dựa trên cảm giác nhìn mờ. Đo mắt và kiểm tra thị lực chính xác vẫn là bước quan trọng để xác định loại tật khúc xạ và lựa chọn kính phù hợp.

Nếu bạn chưa biết mình đang bị cận, viễn hay loạn, hoặc kính hiện tại có dấu hiệu nhìn không rõ, hãy đến Kính Mắt Boon Pham để được kiểm tra và tư vấn.

Kính Mắt Boon Pham

📍 Địa chỉ: 404 Nguyễn Huệ, xã Tư Nghĩa, tỉnh Quảng Ngãi.

📞 Hotline: 0981 778 788 – 0889 268 278 (Zalo/Call)

🕗 Giờ mở cửa: 08:00 – 20:00 (Thứ Hai đến Chủ Nhật)

Kính Mắt Boon Pham hỗ trợ đo mắt miễn phí, tư vấn độ kính, lựa chọn gọng và tròng kính phù hợp, cắt kính và cân chỉnh kính, giúp bạn có tầm nhìn rõ ràng và cảm giác đeo thoải mái mỗi ngày.